Tác phẩm: NGÀY XƯA CÓ MỘT CON BÒ
Tác giả: Camilo Cruz
Dịch giả: Nguyễn Hoàng Yến Phương
Nhà xuất bản: Nxb Trẻ
Năm xuất bản: 1/2013
Số trang: 148
Khổ sách: 13x20 cm
Giá bìa: 46.000 đồng
 Thông Tin Thực Hiện:
Đánh máy: hexus, halongphile, tronghuong
Hiệu chỉnh: thanhtradn91
Đóng gói: thanhtradn91
Hoàn thành: 01/05/2013
“CHÂN THÀNH CẢM ƠN CÁC THÀNH VIÊN
ĐÃ THAM GIA DỰ ÁN EBOOK - VTBT”
1
Tải Ebook miễn phí tại: Chiasemoi.com

THƯ NGỎ CỦA NHÓM E-BOOK (VTBT)
Các bạn thân mến!
Trong thời đại công nghệ thông tin Internet ngày càng phát triển như hiện
nay, Ebook như là một món ăn tinh thần không thể thiếu của cộng đồng mạng và
không ai có thể phủ nhận những lợi ích mà nó mang lại. Chúng tôi - Nhóm EBook (VTBT) đã cố gắng số hóa cuốn sách này với hy vọng mang đến cho các bạn
những tiện ích nhất định khi sử dụng Ebook.
Đầu tiên, E-Book (VTBT) chân thành xin lỗi Tác Giả và NXB vì đã thực
hiện Ebook khi chưa được sự đồng ý của bên liên quan.
Tiếp đến, mong các bạn sử dụng Ebook một cách hợp lí, tránh in ấn, photo
nhân bản để giữ gìn giá trị vốn có của cuốn sách in.
Việc sử dụng Ebook này là miễn phí. Do đó, E-Book (VTBT) không chịu
trách nhiệm về bất kỳ sai sót gì trong quá trình biên tập Ebook.
Cuối cùng, chúng tôi hy vọng độc giả yêu sách nên sở hữu cho mình
cuốn sách in để trải nghiệm và đánh giá được tốt hơn về Ebook lẫn sách in,
cũng như ủng hộ về mặt tài chính cho Tác Giả và NXB.
Chúng tôi xin gởi lời cảm ơn trân trọng đến Tác Giả, NXB đã mang đến
cho người đọc những cuốn sách vô cùng giá trị.
Và xin cảm ơn các độc giả đã ủng hộ E-Book (VTBT).
Trân trọng!

2

MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
LỜI GIỚI THIỆU
1. CHUYỆN NGỤ NGÔN VỀ MỘT CON BÒ
2. ĐỪNG CHO RẰNG MỌI CON BÒ ĐỀU KÊU ỤM…BÒ… Ò…
3. BÒ NÀO CŨNG TỪNG LÀ BÊ
4. BÒ CŨNG CÓ BA, BẢY LOẠI
5. NGUỒN GỐC: BÒ Ở ĐÂU RA?
6. KHÔNG NÊN NHẬN BẤT CỨ CON BÒ NÀO NGƯỜI TA TẶNG CHO
MÌNH!
7. LÀM SAO ĐỂ LOẠI BỎ BẤT KỲ CON BÒ NÀO
8. CHỈ CÓ MỘT CÁCH ĐỂ GIẾT MỘT CON BÒ
9. DUY TRÌ MỘT KHU VỰC KHÔNG CÓ BÒ

3

Dù muốn dù không thì trong mỗi người chúng ta đều đang nuôi ít nhất là 1
con bò và thậm chí là cả đàn bò. Đó là những con bò: bao biện, viện cớ, đổ lỗi, ỷ
lại, mãi tự hào với quá khứ…
Nhiều khi ta nghĩ ta đã làm tốt rồi, học giỏi rồi, xinh đẹp rồi nên cứ dựa
vào thành quả đó để ỷ lại, không cố gắng nữa và sa vào bẫy hài lòng với suy nghĩ
rằng mình ít nhất đang có cái gì đó: Một học sinh giỏi luôn ỷ lại rằng ta giỏi rồi,
không cần cố gắng nữa; một cô giáo từ năm này qua năm khác không chịu thay
đổi, cập nhật giáo án của mình vì cho rằng kiến thức trong giáo án đó đã quá
chuẩn; cô gái luôn tự hào hớp hồn bạn trai mình ngay từ cái nhìn đầu tiên cứ tự
tin rằng mình đủ hoàn hảo để bạn trai yêu mà không bao giờ muốn tự làm mới
mình, một nhân viên tự cho rằng ta làm dự án vừa rồi quá thành công và sếp đã
thấy được năng lực của ta rồi, ta không cần thể hiện nữa; một nhà văn viết được
1 cuốn sách best-sellers nhưng không chịu đổi mới ngòi bút vì cho rằng ta đã viết
hay rồi, cuốn sách của ta được mọi người khen ngợi đó thôi…
Có hàng ngàn, hàng vạn loại bò đang chi phối, hạn chế sức bật của chúng
ta nhưng đang được chúng ta bao bọc, bảo vệ trong lớp vỏ mang tên Chỗ Dựa.
Nếu Chỗ Dựa vô hình đó mất đi, ta sẽ sụp đổ???
Nếu bạn vẫn muốn nuôi bò, vẫn muốn “ăn mày quá khứ” thì có lẽ cuốn
sách này không dành cho bạn. Cuốn sách này chỉ dành cho những người đang
nuôi bò và mong muốn được tiêu diệt con bò của chính mình.
Hãy sống một cuộc sống Không-Có-Bò!

4

“Các tác phẩm và những buổi thuyết trình của TS. Camilo Cruz đã làm
thay đổi cuộc đời của nhiều người. Ông đã giúp cho nhiều người phát triển sức
mạnh và hướng dẫn họ cải thiện chất lượng cuộc sống”
- La Opinion (Los Angeles)
“Tác phẩm này của TS. Cruz đã có một ảnh hưởng sâu sắc đến đời tôi và
khuyến khích tôi thành lập công ty mà ngày nay đang hoạt động tại nhiều quốc
gia. Cám ơn ông đã dành thời gian viết những cuốn sách thực sự gây cảm hứng
giúp hàng ngàn người đạt được những thành tựu lớn lao nhất đời họ.”
- Wenceslao Casares,
Nhà sáng lập của Patagon.com
“Với tư cách người điều hành một tập đoàn quốc tế, việc cân bằng cuộc
sống không phải lúc nào cũng dễ dàng. Tôi đọc Ngày xưa có một con bò… đúng
lúc cần phải xây dựng một cuộc sống hài hòa hơn. Những kiến thức uyên thâm
của TS. Cruz đã giúp tôi loại bỏ những lời biện bạch đang kiềm hãm mình. Ngày
nay, tôi sống một cuộc sống lành mạnh hơn, dành thời gian cho gia đình nhiều
hơn, và tôi vẫn rất thành công trong sự nghiệp.”
-Hannes Hunschofsky,
chủ tịch Tập đoàn Hoerbiger của Châu Mỹ
“Những… ý tưởng của Ts. Cruz không chỉ nhắm vào việc làm thế nào để
thành công ở Mỹ, mà còn thành công ở bất cứ nơi đâu.”
- Don Francisco,
Giám Đốc Univision TV

5

Xin dành tặng cho Shirley, người vợ tuyệt vời của tôi.
Bằng tình yêu và sự hỗ trợ vô điều kiện, cô ấy đã biến mọi thứ trở nên
dễ dàng.

Xin dành tặng cho các con yêu quí của tôi, Richard, Mark, và Daniel.
Trong tất cả các danh hiệu và tước vị mà tôi được trao tặng - giáo sư,
doanh nhân, nhà khoa học, tác giả - tôi thích danh hiệu “Bố” nhất.

6

LỜI NÓI ĐẦU
Tôi đã viết về sự thành công trong hơn ba thập niên qua. Thành công là gì?
Điều gì làm nên thành công? Vì sao một số người gặt hái thành công mà hầu như
không tốn một chút sức lực nào, trong khi những người khác quần quật cả đời
vẫn không đạt được?
Kinh nghiệm của tôi với hàng ngàn người thành công trên khắp thế giới
cho thấy những người thành công này đều có ít nhất một điểm chung: Họ không
bao giờ tìm lý lẽ để phân bua vì sao sự việc lại hóa ra như thế, hoặc phàn nàn
đáng lẽ sự việc phải thế này thế khác. Những người thành công chỉ đơn giản nhận
lấy trách nhiệm và thực hiện công việc. Dĩ nhiên, không phải lúc nào họ cũng
thành công ngay từ lần đầu, nhưng những người thắng cuộc không bao giờ bỏ
cuộc. Nếu vấp ngã, họ lập tức đứng lên.
Tôi nhận thấy rằng mặc dù hầu như ai trong chúng ta cũng đều khao khát
làm những chuyện to tát, nhưng ta lại thường bằng lòng với vị trí hạng hai. Chúng
ta muốn sống một cuộc đời trọn vẹn nhất, nhưng rốt cuộc nhiều người trong chúng
ta lại chỉ tồn tại lây lất. Hầu như mọi người đều tìm cho mình một nơi yên lành
thoải mái, an phận với một nơi như thế, và chẳng bao lâu sau họ nhận ra rằng tất
cả những điều tuyệt vời mà cuộc sống mang lại đều đã xoay lưng ngoảnh mặt với
họ. Một trong những bài học mà tôi đã nhận được là: bước đầu tiên nhằm đạt
được những kết quả ngoạn mục trong cuộc sống chính là gạt bỏ những lý lẽ biện
bạch vốn kiềm hãm không cho chúng ta làm chủ được khả nặng thực sự của mình.
Nhiều cuốn sách hay nhất nói về sự phát triển cá nhân và chuyên môn
thường sử dụng các phép ẩn dụ hoặc những mẩu chuyện ngắn để minh họa cho
tầm quan trọng của những thái độ và ý tưởng nào đó thiết yếu cho sự thành công.
Ngày xưa có một con bò… diễn tả rõ ràng và cụ thể những gì có thể xảy ra nếu
cuộc sống của chúng ta bị những lý lẽ biện bạch kiềm chế. Đây chắc chắn là một
trong những phép ẩn dụ tốt nhất mà tôi được đọc về cách để hoàn toàn xóa bỏ
những thứ tầm thường trong cuộc sống của chúng ta.
Con bò tượng trưng cho mọi lý lẽ biện bạch, mọi thói quen, hay sự bào
chữa vốn khiến cho chúng ta không thể sống một cuộc đời trọn vẹn. Câu chuyện
được viết ra một cách tuyệt vời này chắc chắn sẽ làm bạn xiêu lòng, và đòi hỏi
bạn phải loại bỏ tất cả những sự biện bạch, hay nói như Camilo, “Tiêu diệt những
con bò của bạn đi.”
Sự thật là chúng ta đều mang theo bên mình số Bò nhiều hơn số mà chúng
ta có thể sẵn sàng thú nhận. Hầu hết chúng ta đều sử dụng những lời biện bạch
với hy vọng thuyết phục người khác và thuyết phục chính mình tin rằng sự việc
7

thật ra không tệ như mình thấy. Chúng ta có cả một loạt những lời biện bạch và
lý giải vì sao những chuyện cần làm thì chúng ta lại không làm.
Cuốn sách này cho ta một cái nhìn rõ ràng về những gì có thể thực hiện
được khi quyết định vất bỏ những lý do và những tín điều khiến cuộc sống trở
nên gò bó hơn. Nó cung cấp cho ta một kế hoạch từng bước để sống một cuộc đời
với mọi giấc mơ đều có thể dễ dàng được thực hiện.
Camilo được giao sứ mệnh tạo ra sự khác biệt lớn lao trong cuộc đời thông
qua những tác phẩm của mình. Ông chia sẻ trí tuệ, tài hoa, và những hiểu biết sâu
sắc hữu ích ngay cho ngời đọc, và trao cho họ khả năng để thực hiện ngay trong
ngày hôm nay những phương cách cụ thể làm thay đổi cuộc sống của họ mãi mãi.
Tôi mong rằng bạn sẽ làm theo yêu cầu của ông và chấm dứt ngay sự dễ
dãi trong việc chấp nhận bất cứ cuộc sống nào không thực sự xứng đáng với mình.
Tôi đoán rằng bạn rồi cũng sẽ mê cuốn sách này như tôi, và tin bạn sẽ tạo cho
mình cơ hội để sống một cuộc đời không có những thứ tầm thường vặt vãnh,
hướng đến cái vĩ đại dành cho những ai dám mơ những giấc mơ lớn.
MARK VICTOR HANSEN

8

LỜI GIỚI THIỆU
“Ngày xưa có một con bò… là một cuốn sách hay… dành cho người…
khác.”
Tôi đã từng nghĩ vậy cho đến khi đụng phải những con bò của chính mình.
Tôi là một người có năng lực, thành công đúng mực và quy củ một cách khắt khe.
Tôi không cần những lời biện bạch để né việc. Cho đến nay, tôi cứ yên chí thuyết
phục chính mình và cả những người khác tin rằng những lý do tôi không làm việc
này hay việc kia đều có tính logic chặt chẽ. Khi đọc cuốn sách này, tôi nhận ra
rằng những lý do đó, không hề có ngoại lệ nào, đều đang che đậy một con bò ở
tầng sâu hơn. Đúng vậy, tôi có những con bò ở nhiều tầng. Đằng sau tất cả những
con bò trông có vẻ thông thái kia là nỗi lo sợ. Một điều bây giờ tôi mới biết: tôi
không muốn nỗi sợ thay tôi quyết định bất cứ chuyện gì. Giờ đây, khi nghe thấy
một lời biện bạch, tôi sẽ suy nghĩ thấu đáo hơn để tìm nỗi sợ hãi và nếu đúng là
có nỗi sợ đó, tôi biết mình nên đối mặt với nó - ngay lập tức!
-Margaret, Dayton, Ohio
*
*

*

Cũng như các họa sĩ hay nhạc sĩ thường lấy cảm hứng từ tự nhiên và môi
trường xung quanh, các tác giả - đặc biệt trong lĩnh vực phát triển cá nhân - lấy
cảm hứng từ việc giao tiếp với người khác.
Một lần nọ, nhiều năm về trước, tôi đã có một buổi thuyết trình hoàn toàn
căn cứ trên một lời trích dẫn của Albert Einstein mà tôi nghe được trong một buổi
ký tặng sách. Theo một nghĩa nào đó, những khối vàng thô này hoạt động như
một chất xúc tác khuấy động tinh chất sáng tạo trong nó. Đôi khi tất cả những gì
bạn cần chỉ là một từ hay một ý tưởng, và cả một chương sách sẽ định hình trong
đầu bạn.
Tôi luôn rất may mắn vì khi người ta nghe tôi là chuyên gia viết sách về
vấn đề phát triển cá nhân, họ thường có khuynh hướng kể cho tôi nghe về những
cuốn sách hay các tác giả đã gây xúc động cho họ hay mang lại cho họ nhiều cảm
hứng. Những người khác thì kể với tôi về những câu chuyện họ yêu thích, những
giai thoại hay kinh nghiệm mà họ tâm đắc. Dĩ nhiên tất cả những điều này là một
nguồn ý tưởng vô tận cho công việc của tôi.
Thật ra, vài năm trước trên một chuyến bay từ New York đến Buenos Aires,
lần đầu tiên tôi nghe câu chuyện hấp dẫn về con bò có vẻ tầm thường này. Tôi
nghe câu chuyện ấy từ một người phụ nữ rất khả ái, mà thật may mắn cô ấy lại
9

ngồi bên cạnh tôi. Những chuyến bay đêm như vậy thường được lên lịch để cất
cánh từ sân bay Kennedy ở New York vào khoảng bảy giờ tối, để vào lúc nửa
đêm thì bạn dùng xong bữa tối, ăn tráng miệng, xem xong một bộ phim đầu tiên
và còn bay thêm cả năm tiếng đồng hồ dài dằng dặc nữa.
Nếu bạn không ngủ được - giống như tôi vậy - hy vọng duy nhất của bạn
là có thể trò chuyện với người kế bên để giết thời gian. Thế là tôi đã khai mào
cho một cuộc nói chuyện dẫn từ công việc, đến gia đình, rồi đến việc chúng tôi
phải đi đây đi đó nhiều như thế nào, và sau màn trao đổi danh thiếp không thể
thiếu, chúng tôi bắt đầu với công việc và sở thích chuyên môn. Và rồi trong bối
cảnh như thế, trong một cabin cực kỳ tiện nghi của chiếc Boeing 777 hiện đại,
trong khi bay trên bầu trời Nam Mỹ vào lúc nửa đêm về sáng, lần đầu tiên tôi
được nghe kể câu chuyện về chú bò tuy bình thường nhưng lại mang tính khai
sáng này. Sau đó tôi còn được nghe thêm vài dị bản của câu chuyện. Tất nhiên,
những gì bạn sẽ đọc ở đây là sự thuật lại của những sự kiện đó theo cách riêng
của tôi. Tôi nên nói trước với bạn rằng, cũng giống như trong phần đầu của mỗi
cuốn tiểu thuyết bí ẩn, bất kỳ sự giống nhau nào với người thật việc thật đều chỉ
là tính ngẫu nhiên - mặc dù có thể điều đó hoàn toàn là có chủ ý.
Một điều khá thú vị là lần đầu tiên kể lại câu chuyện này trong một cuộc
hội thảo, tôi mất không quá hai hoặc ba phút. Nhưng tôi bắt đầu nhận thấy rằng
mỗi lần kể sau đó, câu chuyện trở nên ngày càng dài hơn. Điều này có phần giống
như một phim truyền hình nhiều tập, trong đó các nhân vật mới lần lượt xuất hiện
ở các tập tiếp theo mang đến cho chúng ta những hiểu biết mới, hoặc dạy chúng
ta những bài học mới. Đôi khi những cốt truyện phát triển song song nhau sẽ bộc
lộ ra và câu chuyện trở nên nhiều tình tiết và kịch tính hơn tôi có thể hình dung.
Trong vài năm qua hẳn là tôi đã chia sẻ câu chuyện này với hàng trăm ngàn
người trên khắp thế giới. Rồi một ngày nọ, một người tham dự buổi diễn thuyết
của tôi, một thương nhân từ Salt Lake City, hỏi liệu tôi có thể gửi e-mail cho anh
ta câu chuyện này để anh ta gửi cho nhân viên của mình không.
Lần đó, tôi đã mất hai giờ đồng hồ để kể câu chuyện nay đã được phát triển
đầy đủ và hoàn chỉnh với năm điểm chính và một danh sách các bài học mà tôi
đã học được. Tôi muốn đáp ứng yêu cầu của người đó, nhưng tôi không thể chỉ
ghi qua loa về hình tượng ẩn dụ khá hấp dẫn này.
Vậy nên tôi đã quyết định chép ra giấy toàn bộ câu chuyện bi đát về con
bò dứt khoát trong một lần.
Ngày xưa có một con bò… đã được ra đời như thế đó.
Tôi khám phá ra một cách say sưa và phơi bày ra tất cả những thách thức
và cơ hội được thể hiện trong sự ẩn dụ tuyệt vời này. Háo hức muốn biết phản
10

ứng từ độc giả và không thể chờ đợi quá trình xuất bản sách lâu lắc, tôi quyết định
đưa ấn bản đầu tiên của cuốn sách này lên mạng dưới dạng e-book bằng tiếng
Tây Ban Nha. Tôi nghĩ rằng đây là cách nhanh nhất để biết được phản ứng của
độc giả. Kết quả thật đáng kinh ngạc một cách tuyệt vời. Trong vòng chưa đầy
bốn tháng, đã có hơn 250.000 lượt người từ hơn 100 quốc gia tải cuốn sách về.
Tất nhiên ý định ban đầu của tôi không chỉ là cho người ta tải về. Cái tôi
muốn là người ta thực sự đọc cuốn sách đó. Vậy nên tôi tiến hành thêm một bước
nữa là gửi e-mail cho những người đã tải cuốn sách. Tuy nhiên, tôi không hỏi họ
đã đọc cuốn sách đó chưa, vì tôi thừa biết câu trả lời thường là “rồi” ngay cả khi
họ chỉ mới đọc lướt qua trang bìa hoặc chỉ đọc sơ. Thay vì thế, tôi hỏi họ đã giải
phóng mình ra khỏi bất kỳ “con bò” nào trong cuộc sống của họ chưa. (Tôi biết
là lúc này bạn chẳng hiểu tôi nói gì, nhưng bạn sẽ biết ngay thôi.)
Kết quả cũng đáng kinh ngạc như lúc trước. Chỉ trong vòng hai tuần lễ, có
hơn 10.000 người cùng chia sẻ câu chuyện thực của đời họ về cách mà cuốn sách
đã gây cảm hứng và cho họ thêm sức mạnh để loại bỏ những sự biện bạch và theo
đuổi nhưng điều họ thực sự muốn trong cuộc sống. Nhiều người tả lại cách họ đã
hoàn toàn thay đổi cuộc đời mình như là kết quả của việc đương đầu và vĩnh viễn
xóa bỏ các hạn chế.
Không chỉ vậy, những độc giả đó muốn kinh nghiệm riêng của họ cũng tạo
cảm hứng thúc đầy người khác, vì vậy họ khuyến khích tôi công bố những sự
phấn đấu của cá nhân họ. Trong phiên bản này, tôi đưa vào một vài câu chuyện
trong số đó và bạn có thể đọc thấy những người khác đã can đảm vượt qua các
hạn chế của họ và sống một cuộc sống phi thường như thế nào.
Câu chuyện về con bò kể về cách gạt bỏ những thói hư tật xấu, những sự
biện bạch, những thái độ sẽ hạn chế chúng ta, và những niềm tin sai lầm gò bó
con người trong sự tầm thường. Tôi vẫn thường cho rằng kẻ thù chính của thành
công không phải là sự thất bại, như nhiều người vẫn nghĩ, mà là sự tầm thường là cái tư tưởng cho rằng chúng ta “như thế là tốt rồi”.
Những sự thất bại có thể ví như những viên đá lót chân trên con đường tiến
đến một cuộc sống thành công. Chúng cho ta cơ hội để học những bài học quan
trọng. Nếu không có những thất bại đó, có lẽ chúng ta sẽ không bao giờ nhận ra
được những thói quen mà mình cần phải thay đổi, hoặc những hành vi mà mình
phải sửa chữa để tiến lên. Cần phải có nghịch cảnh để tạo nên thành công.
Mặt khác, sự tầm thường chẳng cho ta bài học nào cả. Chẳng có gì để học
hỏi. Thực ra, khi chúng ta yên phận với một cuộc sống làng nhàng, quá trình học
hỏi của chúng ta dừng lại vĩnh viễn. Đó là lý do tôi quyết tránh sự tầm thường
bằng mọi giá. Tôi biết một số người tránh sự thất bại như người ta tránh bệnh
11

dịch vì họ được dạy là phải biết sợ thất bại. Nhưng tôi tin rằng dành thời gian để
xóa bỏ những sự biện bạch và những niềm tin sai lầm nuôi dưỡng sự tầm thường
vẫn tốt hơn là chỉ lo ngăn chặn hoặc tránh né bất cứ thất bại nào có thể xảy ra
trong cuộc sống của mình.
Câu chuyện ẩn dụ bất chấp thời gian về con bò minh họa cho cả hai tác
động của những ý tưởng dường như vô hại đang ẩn náu trong tâm trí chúng ta,
cũng giống như những thay đổi sâu sắc mà chúng ta mong đợi một khi đã quyết
định gạt bỏ những lời biện bạch.
Tôi có một niềm hy vọng sâu sắc là mỗi độc giả đều tìm thấy cho mình
những bài học riêng từ câu chuyện này. Tuy nhiên, nếu đọc đến cuối chuyện mà
bạn không phát hiện được con bò nào của mình thì… hừm, đó chính là con bò
của bạn!

12

1. CHUYỆN NGỤ NGÔN VỀ MỘT CON BÒ
Tôi có cảm giác dường như hầu hết những thất bại mà tôi gặp phải đều là
kết quả trực tiếp hoặc gián tiếp từ những hành động của người khác. Lúc nào tôi
cũng thấy mình đang trách móc những người khác, tôi trách vợ tôi, trách sếp tôi,
trách các cộng sự, hay trách bố mẹ tôi, hay bất kỳ người nào khác vì những thất
bại của chính mình. Tới hôm nay, tôi nghĩ, trong một số trường hợp tôi đã đúng.
Còn có lẽ trong những tình huống khác, tôi chỉ biện bạch để che đậy những sai
lầm và sự thiếu quyết đoán của mình. Tuy nhiên, điều mà câu chuyện về con bò
dạy tôi là bất kể có lỗi hay không, những người khác hoàn toàn chẳng liên quan
gì cả. Tôi không thể suốt đời cứ nói “Thật tình, tôi muốn thành công lắm chứ,
nhưng do sai lầm của anh ta mà tôi phải chịu vậy”, hoặc “Không làm tròn phần
việc là lỗi của cô ta chứ”. Tôi cho rằng nhận lấy 100 phần trăm trách nhiệm cho
sự thành công của chính mình là một trong những thách thức lớn nhất mà chúng
ta ai cũng phải đối mặt. Điều tuyệt vời là một khi đã nhận lấy trách nhiệm về phần
mình, bạn không còn phải sống trong sự ray rứt triền miên rằng các thất bại và
những nỗi bất hạnh của mình là do lỗi lầm của kẻ khác.
- Anthoney, Seatle, Washington
*
*

*

Ngày xửa ngày xưa, có một ông thầy giáo khôn ngoan và giàu kinh nghiệm
muốn truyền cho một trong số những học trò của mình các bí quyết để sống một
cuộc đời hạnh phúc và thịnh vượng. Vốn biết những khó khăn và rào cản quá
nặng nề mà nhiều người gặp phải trên con đường mưu cầu hạnh phúc, ông nghĩ
rằng bài học đầu tiên là nên giải thích cho mọi người hiểu vì sao nhiều người chỉ
sống một cuộc đời bình bình và tầm thường.
Xét cho cùng, ông giáo nghĩ, có quá nhiều người, cả nam lẫn nữ dường
như không thể vượt qua các trở ngại ngăn cản họ thành công và đành bằng lòng
sống một cuộc đời thiếu hụt và khốn khó. Ông giáo biết rằng để một người trẻ
tuổi lãnh hội được bài học rất quan trọng này, người đó nên tận mắt chứng kiến
chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng ta cho phép sự tầm thường chi phối cuộc đời mình.
Để dạy được những bài học quan trọng này, ông giáo quyết định cùng với
người học trò của mình lên đường đi đến một ngôi làng nghèo khổ trong vùng.
Cảnh khổ đau và hoang tàn bày ra khắp nơi, và cư dân ở đó có vẻ như đã phó thác
cuộc đời mình cho số mệnh.

13

Ngay khi đến nơi, ông giáo yêu cầu người học trò tìm giúp cho mình một
gia đình nghèo nhất trong khu vực. Đó sẽ là nơi họ tạm trú qua đêm.
Đi bộ một lúc thì họ ra đến rìa thị trấn. Và ở đó, giữa mênh mông, hai người
dừng chân trước một căn lều nhỏ tồi tàn rệu rã nhất mà họ từng nhìn thấy.
Cái cấu trúc sắp sụp đổ này nằm ở ngoài rìa xa nhất của một nhóm nhỏ vài
căn nhà vùng thôn quê. Hiển nhiên là căn lều này thuộc về một gia đình nghèo
khó nhất làng. Những bức vách đứng đó như chỉ nhờ vào phép lạ, đe dọa sẽ sụp
đổ bất cứ lúc nào. Nước thấm qua cái mái nhà tạm bợ vốn trông chẳng có sức đâu
mà che chắn được thứ gì, và đủ mọi thứ rác rưởi được gom góp lại chất dựa vào
bức vách của ngôi nhà càng làm tăng thêm vẻ rệu rã.
Chủ nhà, được một chú nhóc con báo động về sự có mặt của hai vị khách
lạ, đã bước ra và chào đón họ một cách nhiệt tình.
“Xin chào ông bạn quý”, ông giáo đáp lễ. “Không biết ông có vui lòng cho
hai kẻ bộ hành mệt lả này tá túc một đêm ở đây không?”
“Ở đây chật chội lắm, nhưng nếu các vị không ngại gì thì chúng tôi xin
mời.”
Khi hai thầy trò bước vào trong, họ thật sự sốc khi nhìn thấy một không
gian tí tẹo, không rộng hơn mười lăm thước vuông, là nơi ở của tám con người.
Bố, mẹ, bốn đứa con và hai ông bà cụ cố gắng hết sức để nhường mỗi người một
chút trong tình trạng tù túng chật hẹp này.
Nhưng thân hình nhếch nhác và gầy gò một cách đau đớn cùng với quần
áo rách rưới là bằng chứng rõ ràng của sự thiếu thốn phô bày cuộc sống hằng
ngày của họ. Những gương mặt buồn bã và dáng vẻ lòm khòm cho thấy rõ sự bần
cùng không chỉ đã chiếm lĩnh cơ thể họ, mà còn ăn sâu vào tâm hồn họ.
Hai vị khách không cưỡng được cái nhìn xung quanh, trong lòng tự hỏi liệu
trong cái nơi khốn cùng này còn có thứ gì đáng giá không. Chả có gì!
Nhưng khi bước ra ngoài, họ mới nhận ra mình đã lầm. Thật đáng kinh
ngạc vì gia đình này còn có một thứ tài sản bất thường - khá đặc biệt trong hoàn
cảnh này. Họ có một con bò.
Con bò thì chẳng có gì đáng nói, nhưng cuộc sống và hoạt động hàng ngày
của họ có vẻ như chỉ xoay quanh con vật này. “Cho bò ăn đi”. “Đừng để nó khát”.
“Buộc nó lại cho chắc”. “Đừng quên dẫn nó đi ăn”. “Vắt sữa bò đi!” Vậy đó, ta
có thể thấy con bò giữ một vai trò quan trọng trong gia đình này, mặc dù chút sữa
ít ỏi do nó cung cấp chỉ đủ để họ sống vật vã qua ngày.
14

Tuy nhiên, con bò có vẻ phục vụ một mục đích lớn hơn. Nó là thứ duy nhất
giữ cho họ khỏi rơi vào đường cùng. Ở một nơi mà mọi thứ đều khan hiếm, việc
sở hữu một tài sản có giá trị như vậy đã mang lại cho họ sự ngưỡng mộ, nếu
không muốn nói là sự ghen tị, từ những người hàng xóm.
Và ở nơi đó - trong chỗ bẩn thỉu và nháo nhác đó - hai thầy trò đã đặt lưng
xuống nghỉ qua đêm.
Sáng hôm sau, trước khi bình minh kịp ló dạng, hai thầy trò lặng lẽ lên
đường một cách thận trọng để không đánh thức những người khác.
Người họ trò nhìn lại, như muốn một lần nữa ghi nhận vào tâm khảm khung
cảnh tồi tàn đó. Từ trong thâm tâm, anh hoàn toàn không hiểu được vì sao thầy
lại dẫn mình đến đây. Tuy nhiên, trước khi ra đến đường cái, ông giáo thì thầm:
“Đã đến lúc cho con biết cái gì đã đưa chúng ta đến cái nơi tồi tàn này”.
Trong chuyến viếng th