-

-

TS. DAVID J. LIEBERMAN

•

•

DÉ KHÔNG BI LÙA DOl VÀ LOI DUNG
.

.

.

Cac két qua nghiên cûu trong cuon sach này âuqc âua ra dtfa
trên phu'dng phap S.N.A.P - cich thûc bài ban âé phân dch và
tlm hiéu dnh cich trong ph�m vi cho phép mà không làm méch
long â6i tu'qng Ôu'qc phân dch. Phtidng phap này dtja trên
nhûng phân dch vé tâm ly, chû không chi Ôdn thuan dtja trên
ngôn ngû cu chi, trtfc giac hay vô âoan.

.

DQC vi bîft kY

. ,

l

ai

BQC VJ BKT là AI

Bàn quyèn tiéng Vi�t© Công ty Co phan Sâch Thâi Hà
Website: www.thaihabooks.com
Cuon sâch d1tc1c xuat bàn theo hf;fp ûong chuyén nh1tc1ng bàn quyen giùa
Công ty Co phan Sâch Thâi Hà và tac già David J. Lieberman.

YOU CAN READ ANYONE
Copyright© 2007 by David J. Lieberman, Ph.D
Vietnamese traJ;).slation Copyright© publication in Vietnam
by Thaihabooks JSC, Vietnam

Ali rights reserved.

David J. Lieberman

DQC vi bat ky ai
Bé không bi lüa doi và lçti dt:Jng
Quynh Lê djch
Tràn Vii Nhân hi�u dinh

NHA XUAT BAN D�I HQC KINH Ti! QUOC DÂN

Mue luc
•

Sir

•

d1:1ng cuon sach này thé nào? 1 11

Phan 1

Bày câu hoi cd bàn
HQC cach phat hi�n ra diéu ngùdi khac
nghi hay càm nh�n m<)t cach dè dàng và
nhanh ch6ng trong bat ky hoàn cành nào.
Chuang 1:

ueu doi phuang co dang
che giS'u di�u gi không? 1 17

Dùng dé b�n bi lâm vào tinh tr�ng "vai thua
·

che mât thanh"! Lân toi khi b�ri nghi ngà ai do

dang giâu giê'm diêu gi, hay sù

d1,mg

nhimg thù

thu�t này dé phat hi�n ra diêu d6- dù nguài d6 co là
con cai, dông nghi�p, nhân viên hay b�n bè cùa b�n.

Chuang 2:

DS'u hieu tan thành hay phan doi:
ueu anh ta co thich
di�u do không? 1 33

Khi không thé phat hien duqc li�u ho c6 thich ho�c
ghét ai d6 hay diê'u gi do không, co thé ap
·DOC VI BAT K�

®ill>WRE

AI

dl,lng

nhüng bi�n phap này dê' tlm hiê'u diê'u anh ta th11c Sl.f
nghi, dù cho anh ta c6 n6i gl di chang nüa.

Chuang 3:

Li�u dol phuang co
th\fC S\f t\f tin? 1 49

B�m muon biêt nguài dang doi di�n voi minh c6
th11 c S\f sà hüu môt ngôi nhà ti�n nghi hay không?
Nhân viên xuâ't sâc cùa b9n c6 th11c S\f së nghi vi�c
nê'u không duqc tang luang? Lân toi khi dang th11c
hi�n tham van, dàm phan hay th�m chi chi là chai
tu la kha, hay ap dl,mg cac bi�n phap này dê' nâm
th6p doi phuang.

Chuang 4:

MQi chuy�n...
co th1,tc là v�y? 1 67

Buoi hQp cùa nguài dong nghi�p da diên ra thê' nào?
B9n gai cùa tay hàng x6m moi c6 là nguài dê tinh
hay luc nào cüng barn riêt anh ta? Nhân viên cùa b9.n
c6 thl.fC S\f vui vè voi công tac moi? Nhüng thù thu�t
sau

dây së giup b9n nh�n biê't diê'u môt nguài th11c Sl.f

càm thây kê' cà khi anh ta c6 kin mi�ng dên thê' nào
chang nüa.

Chuang 5:

Do mue de) quan tâm:

Li�u anh ta co th\fc S\f
quan tâm hay b9.n chi dang ling phi
thài gian? 1 81
Dôî tuQng h�n hà c6 thich b� không? DOng nghi�p c6 th\fC
S1.f muon giup b� hoàn thành công

6

vi� không? Khâch

D A VI D J. L I E B E R M A N

hàng tiêm nang c6 thl,lC S1,1' quan tâm tOi sàn phâin cUa bi;ID
hay không? Hay sir d\lllg nhüng thu thu�t này dé kMm
phâ chân ttrang S1,1' vi�

Chuang 6:

Dông minh hay ke pha ho�i: Thl,l'c ra
hQ dang a phia nào? 1 95

Liêu nguài d6 c6 dang ung hô b�n hay không? Nêu
nghi ngà ai d6 c6 ve nhu dang ung hô b�n, song thvc
ra l�i là nguài làm hong nhüng nÔ Ive cua b�n, nhüng
biên phap này sè vô cùng hüu dt,mg.

Chuang 7:

DQc vj cam xuc: Co phai b�n
dang n6i chuy�n voi
m(}t nguài ôn hoa không? 1 111

Chi cân qua quan sat thông thuàng ho�c dam ba
phut tro chuyên, b�n ding c6 thê'biêt duqc do co phài
nguài CO nhfrng dau hiêu bat on hay b�o ll,l'C tiem tàng
không. Hay chiê'm the thuqng phong trong viêc chu
dông nh�n biê't diê'u cân tim kiêm - à bat

ky ai - và

diê'u cân h6i dê' bào vê bàn thân b�n và nhüng nguài
quan trQng dô'i voi b�n.

f>QC V! B .(T KY Al

fr\ �U10Füliii0
pot\Jll

7

Phân2
Nhùng ké ho�ch chi tiét cho ho�t d(»ng tri 6c
-

hiéu dùQc qua trlnh ra quyét dinh. VùQt ra

ngoài vi�c dQc cac suy nghi và càm giac de1n
thuân: Hay hQc cach ngùè1i khac suy nghi dé
c6 thé nâm bât bat ky ai, phan doan hành xi1
và hiéu dùQc hQ con hdn chinh bàn thân· hQ.

Chuo'ng 8:

S.N.A.P. không d\l'a

trên tinh eâch l'

133

Kham pha nhii'ng biêu hiÇn mà bàn chat con ngU'à'i
c6 thé mang ll)i cho chung ta vè suy nghi, thâi dô và

hànhxit.

Chuo'ng 9: Màu sâc co' bàn
cùa suy nghi 1 137
Chttdng này giup bl)n hiêu dttc;1c ly do tl)i-sao suy nghi

và qua trlnh ra quyét dinh cùa chung ta ll)i là môt hol)t

dông da dttc;1c l�p trinh tir trtt6'c và c6 thé doan biét
dttQ'c v6'ixac suit gan chinhxac.

Chuo'ng 10:

·

Suy nghi vë nhûng &ëu
chung ta hành dOng:
T'i sao và nhu thënào? 1

147

Nhii'ng phân tich tâm ly hQc sâu sâc vè qua trlnh suy
nghi và vai trô cùa "câi tôi".

8

DAVID

J.

Lff:Bf:RMAN

Chuang

11:

Anh huitng cùa lông bi trçng:
Sâu nhân tol6'n

1 155

Tâm quan trQng cùa lông t\1' trQng trong qua trinh ra
quyet djnh Và Cach thuc n6 hinh thành nên CUQC song
cùa chung ta.
Chuo'ng

12:

Anh ta c6 lông tv trqng cao
hay chi già và?
dê mâc phài

1

Nam sai fâm
171

Dé không pht;tm phài nam sai lam lôn khi danh gia
mue tl,ttrong cùa môt ngttài! Phân biêt giùa môt ngu'ài
tôn trong bàn thân minh (c6 lông tv trQng cao) và môt
nguài chi biét nghi cho minh ("cai tôi" qua lôn).
Chuang

13: Tham dô lông t\l trqng:
Xâc djnb mite dq t11 trqng
cùa mqt ng1tài 1 179

Hay ap d1,mg cac thù thuât c6 mue dô chinh xac cao dé
c6 thé nhanh ch6ng và dè dàng do duQ'c mue t\1' trQng
cùa môt nguài.
ChuO'ng 14: Ba loQ.i tînh câch

1 183

Chuong này cung cap cach danh gia d\l'a trên ba lot;ti
tinh cach dé biét mue dô nhin nhân cùa môt nguài vè
bàn thân anh ta và cuôc song cùa anh ta nhu the nào.

DOC VI BÂT KY A l

.9

Chtro'ng 15: Ngh� thuit và khoa hqc
tim hiëu tinh cach:
Nhûng vi dl} thyc të 1193
Mài düa cac ky nang và âp d1;mg hiéu biét cùa b;;tn ve
bàn chat con nguà'i vào nhùng vi d\1 th\fC té.

Kêllui)n 1 225

10

D AV I D J . L I E B E R M AN

Sù d�:�ng
cuon sach này thé nào?
Phan 1 cùa cuon sach se giup b�n dQC vi ngU'à'i khac
môt cach nhanh ch6ng, biét dU'Q'c suy nghi, cam giac
và xuc cam cd bàn cùa hQ. Phuang phap này c6 thé ap
dt;mg v&i bat ky ai, t�i bâ1 ky dâu và trong bat ky hoàn
cành nào. Vi d1.1 nhU' chi trong vài phut, b;;tn c6 thé
quyét dinh liêu hQ c6 hftng thu th�t hay không, tl,l' tin
hay hoang sQ', thành th�t hay dang giau giém.

Trong phan này, chung ta t�p trung vào bày câu hôi
chinh mà b�n c6 thé g�p phài khi xét doan suy nghi
và dl,l' dinh cùa nguà'i khac; thông qua nhùng vi d1.1
thl,l'c té, b;;tn se thay cac thù thu�t và chien thu�t c6
thé dU'Q'c ap dt;mg vô cùng dè dàng. Cac thù thu�t dU'Q'c
cung cap trong moi chU'dng da d;;tng, dl,l'a trên viêc
quan sat và dàm tho;;ti.
Trong môt so trll'à'ng hQ'p, dôi khi b;;tn không thé
lay dU'Q'c thông tin can thiét qua cuôc trô chuyên, khi
do hay SÙ' dl,lng cac chien thu�t ve ngôn ngù CÙ' chi và
dau hiêu. Trong môt sa trU'à'ng hQ'p khac, b�n l�i c6
thé két noi v&i nguà'i khac bâng cac câu hôi. Và con
rat nhièu phU'ang phap da d;;tng và tinh vi khac c6 thé
dU'Q'c sit dt;mg.

Phan II se phân tich cac trU'à'ng hQ'p mà b;;tn can di
sâu vào chi tiét han. Trong phan này, b;;tn se hQc cach
xây dl,l'ng môt bàn tinh cach tU'dng doi chi tiét cho môt

DO C V ! B ÂT K Y A l

I I

nguài, hQc câch doân biét suy nghi hay càm giac và d\1
dinh. câ nhân cùa bQ.

·vi d\1, bâng cach ap d\lng cac thù thuit dâ nêu èJ
Phan I, b\in co thé nhan biét duQ'c doi tll'Q'ng. b\in dang
hen hô c6 thl)'c sl)' thich b\in hay không. Sau â6, b�
tiép t\lC tim hiéu thêm cac tinb cacb khac khi muon
biét phàn ll'ng cùa hQ trl1'6'c bat

kY dïêu gi

b\in n6i

ho�c làm. Khi dàm phan, b\in c6 thé nhanh ch6ng u6'c
}U'Q'ng dU'Q'C mue dô thành that và tl)' tin CÙa doi tac.
Nhll'ng néu b\in muon biét sâu hon ve dièn bien

tâm ly, doan trll'OC dU'Q'C phàn ltng cùa hQ, hay'tim cac
chù de nh\iY càm v6'i anh ta,· b\in c6 thé càn sü d\lng
chien lll'Q'c phân tich tâm

ly

này dê t\io nên bô tinh

cach hoàn chinh môt cach nhanh ch6ng và cân than.

Qua cac vi d\1 C\1 thê và thl)'c té, b\in së nhan biét
tàm ành hll'èJng cùamôt thành viên ban hôi thâm, mll'c
dô thành khân khai bao cùa têil tôi ph\im hay b� c6
thê biét Heu môt nguài c6 dè dàng tha thu cho

ngU'Ô'Ï

khac khi anh ta phat hien ra dieu khuat tatkhién anh
ta kh6 chiu hay không.
Cuon sach này së giup b\in bjét cach nhân biét
chân tu6'ng cùa S\1' vïec, tranh bi lQ'i d\lng và duy tri
thé thll'Q'ng phong v6'i bat ky ai, vào bat ky thài diêm
nào - chi trong vông nam phut ho�c ngân hon.

1.2.

DAVID J .

Llf:Bf:RMAI'I

Làin6idâu
a bao gio b�n ltoc minh c6. thé thâm nhâp vào

D

dàu oc ngttoi khâc dé biét ho dang nghi gi? Gio
dây b�n c6 thélàm dtt�c dïêu này bâng câch sù dl)ng
phttqng phâp phân tich tâm ly cao cap. Khâc voi câc
cuon sâch cùng lo�i. hê thong phân tich dtt�c trinh
bày trong cuon sâch se cung cap cho b�n câch thftc
phân tich tâm ly và suy nghi cùa doi ttt�ng môt câch
nhanh ch6ng, dè dàng, toàn diên và mang tinh thl)'c
té cao.

DQc vj bat ky ai không phài là môt
tâp h�p câc y tlt6'ng dtt�clàm moi l�i vè ngôn ngû cù
chi. Chung tôi se không g�i y câch tiép cân không gioi
h�n voi tâm hon cùa môt ngttoi phl) nû chi thông qua
kiéu toc cùa cô ta hoij.c phâc hoa nhûng nét chung vè
ngttoi khâc bâng viêc dt,ta trên tr1)'c giâc hoij.c nhûng
bàn nang. sâu kin cùa minh. Cuon sâch này cüng se
không giup b�n rut ra câc ket luân chi dt,ta vào câch
khoanh tay hoij.c buôc dây giày cùa môt ngttoi.
C1;1 thé, hdn,

.

Nhûng nguyên tâc du�c chia sè trong cuon sâch này
không ddn thuàrr l à ly thuyét hay nhûng m�o vij.t chi
dôi khi dung voi môt vài ngttoi. D6là nhûng thù thuât
tâm ly C\1 thé, da du�c kiém chftng và c6 thé âp dl)ng
cho hàu het moi ngttoi trong bat ky hoàn cành nào.
DOC VJ BAT K'i' Al

® �œ

13

V�y, liêu co phài b�n së co khà nang dQC vj bâl kY
ai v&i xâc suat dung tuyêt dffi trong mQi luc? Hoàn
toàn không. Ph11<1ng phâp này co thé dung v&i hàu
hét trU'Ô'ng hQ'p, nh1tng không phài dung 100%. Thy
nhiên, b�n nhat dinh së giành dU'Q'c quyen chù dông
tr1.1'6'c mQi doi thù. B�n së co khà nang SÙ' dt.mg nhii'ng
công C\1 phân tich tâm ly quan trQng nhat dé chi phOi
thâi dô cùa ngU'Ô'i khâc, không chi khién cuôc ch<1i trÔ'
nên cân bang mà côn nâm dU'Q'c thé thU'Q'ng phong.

LU'U y rang cuon sâch này không phài là cam nang
d�y b�n câch "thâm nh�p suy nghi" cùa ngU'Ô'i khâc
dé biét chinh xâc con so hQ dang nghi hay liêu hQ co
dang cân nhâc viêc an bânh my kep câ ngÙ' trong bii'a
trU'a hay không.
TÙ'ng bu&c môt, DQc vj bat kY ai së chi cho b�n
câch thtl'c khâm phâ dièu ngU'Ô'i khâc nghi hay càm
nh�n trong nhii'ng trU'Ô'ng hQ'p tht.tc té. Vi d1.1, b�n së
biét liêu môt ngU'Ô'i ch<1i bài co ch<1i tiép hay không,
môt nhân viên tiép thi co dâng tin không, hay liêu
cuôc hen hô âau tiên co theo dung y b�n không.
Cuon sâch này giup b�n biét câch thiét l�p lu�t ch<1i
dé không bao giÔ' thua cuôc.

14

D A V I D J. L I E B ERMJ\171

BÀY CÂU HÔI Cd BÀN
HQc cach phat hi�n ra diéu ngubi khac nghi
hay càm nh�n m<)t cach dé dàng và nhanh
ch6ng trong bat ky hoàn cành nào.
);;>

Li�u dôi ph1t<1ng c6 dang che giâ'u
diêu gi không?

);;>

Dau hi�u tan thành hay phàn doi:
Li�u anh ta c6 thich diêu d6 không?

);;>

Li�u doi phu<1ng c6 tht,tc st,t tt,t tin?

);;>

MQi chuy�n ... c6 tht,tc là v�y?

);;>

Do mûe dô quan tâm: Li�u anh ta c6
tht,tc st,t quan tâm hay b�n chi dang lang phi
thài gian?

);;>

Dong minh hay ke phâ ho�i: Tht,tc ra hQ dang à
phia nào?

);;>

DQc vi càm xuc: C6 phài b�n dang n6i chuy�n
vé1i nguài ôn hoa và an toàn hay không?

DOC V! B A T K Y A l

15

Chuo'ng

1

Li'u loi phltang
co la ng che giau
4iéu gl không?
"St;i chân th�t c6 thé là dch giài quyét tot nh:h,
nhring ding d.n nh& rang theo phridng phap
lo<].Ï trü, không trung thljc là cach giài quyét tot
thü nhL"
G e o r g e Ca r l i n

TThi nghi ngèl nguèli khâc dang che giau chuyen gi,
�ông thuèlng b;;tn c6 ba hu6'ng giài quyét: môt là
hoi trl)'c tiép nguèli d6, hai là lèl di và ba là co gâng thu
th�p thêm thông tin.
Néu b;;tn chon câch thu nhat, c6 the không chi
khién nguèli d6 càng phèmg ve hO'n mà con khién b;;tn
bi nhin nh�n theo câch b;;tn không he mong muon,
nhu là nguèli mâc benh hoang tu6'ng ho�c do ghen
ghét, do kY. mà hoi hQ nhU' v�y, và do d6 moi quan he
cùa hai nguèli se bi xau di.
Câch thu hai chi gây h;;ti ho�c khién b�n g�p kh6
khan thêm mà thôi.
Câch cuoi cùng së giup b;;tn tiét kiem thèli gian toi
da, nhung ciing c6 the gây h;;ti cho b�n néu b;;tn bi bât
g�p dang rinh mo khâp nO'i dé lay thông tin.
Bat cu khi nào nh�n thay c6 dau hieu không thành
th�t 6' dâu d6 - nhuviec nghi ngèl con câi cùa b�n "chai"
thuoc, cap du6'i bien thù hay b;;tn bè không trung thl)'c
- hay âp d1,mg môt trong nhiîng thù thu�t du6'i dây de
biét liêu nguèli d6 c6 thl)'c sl)'làm v�y không.

18

DAVID J. LIEBERMAN

Thù thu�t 1: f>Qc tâm tri
Thù thu�t này da tùng dtrQ'c gi6'i thiêu trong môt
cuon sâch khâc cùa tôi là Ditng dê" bi lita thêm fân
nii'a1• Ap dQng thù thu�t này hàu nhtr se bào dàm
dtrQ'c viêc tim ra chân tu6'ng S\1' viêc chi sau vài
phot. N6 c6 hiêu quà ttrdng t\1' nhtr môt bài kiém tra
Rorschach2• Bài kiém tra này garn môt lo�t nhfrng·
dau ffi\l'C dltQ'C d�t cân xung theo tÙ'ng C�p v6'i nhau.
Ngtrài tham gia bài kiém tra së dltQ'C yêu cau n6i ra
càm nh�n cùa hQ ve hinh dâng cùa câc dau m1,l'c, tÙ'
d6 ngtrài ta khâm phâ ra thâi dô hay suy nghi mà hQ
dang che giau.
Thù thu�t dQc tâm tri ciing c6 chung môt nguyên
tâc âp dt.mg nhtr bài kiém tra n6i trên, nhtrng b�n sir
d1).ng n6 theo môt câch hoàn toàn m6'i - không phài
dùng m1,l'c mà là lài n6i. Hay sir d1).ng nhfrng câu h6i
không mang tinh két tôi ngtrèti dtrQ'c h6i mà chi âm
chi t6'i S\1' viêc. Sau d6, ddn giàn là dânh giâ phàn U:ng
trà lài cùa hQ dé tim ra dièu hQ dang muon che giau.
B�n c6 thé bàn t6'i môt chù de nh�y càm roi quan
sât xem ngtrài d6 c6 thoài mâi hay quan tâm t6'i chù
de d6 hay không. Hay xem môt vi d\1 trong thvc té
sau dây.
1
2

David J. Lieberman (1998), Never be lied to again, New York, NY :
St. Martin's.
Bài ki�m tra Rorschach du'c;lc d�t theo tên nhà tâm ly hQc ngu'iti Thw
Si Herm a n n Rorschach, thu'itng du'c;lc slt d1,1ng d� khai thâc thông tin
trong tru'itng hc;lp doi tu'qng không muon bi�u d�t nhi1ng suy n g hi
cùa h Q .

DO C V I

BAT KY

AI

19

Vf Dl) THl/C T�

Giam doc ph1,1 trach ban hàng nghi
ngo mQt trang cac nhân viên kinh
doanh cùa min h an câp v�t d1,1ng van phèng. Néu h61 tn.tc
tiép "Co phài cô dang lay trQm d'ô cùa công ty không?"
së khién ngU'oi bi nghi ngo phèng b! ngay l�p tÛ'c, d An tôi
vi�c muon ti m ra chân tU'ông sl,l'"vi�c tro nên kho khan
hdn . Néu cô ta không làm vi�c do, di nhiên cô ta së noi
vôi gia m doc là minh không l ay trQ m . Ng U'Q'c l;;�i, d ù co
lay trQ m di chang n li'a, cô ta cüng së noi doi l à không
hè làm v�y. Thay vào vi�c hài trl,l'c di�n, ngU'oi giam doc
khôn ngoan nên noi mQt dièu gi do tU'ông chÙ'ng vô h;;�i,
n h U': "Jill, không biét cô co g i up dU'Q'c tôi vi�c này không .
D U'ong n h U' d;;�o này co ai do trang phèng kinh doanh
dang lay v�t d vng van phèng d� mang vè nhà. Cô co
h U'ông giài quyét nào cha vi�c này không?" roi bin h tinh
quan sat phàn Û'ng cùa ngU'oi nhân viên .
Néu cô ta h èi l;;�i và co vè h û"ng thu vôi dè tài này, anh ta
co thé t;;� m an tâm ràng cô ta không l ay ti'Qm, con n éu
cô ta dQt nhiên trô nên không thoài mai và tim cach thay
dc1i âe tài thi ro ràng cô ta co dQng cd không trang sang.
NgU'ai giani doc khi do së nh�n ra s l,l' chuyén h U'ông dQt
ngQt trang tha l dQ và hành vi cùa nhân viên. (f>Qc ChU'dng
3 dé bi �t thêm vè cac dau hi�u Jo lâng và bâ't a n . )
Néu c ô g a i d o hoàn toàn trang s;;�ch, c o l é c ô t a s ë dU'a ra
h U'ông giài q uyét cùa minh và vui vè khi dU'Q'c sep hèi y
kien . NgU'Q'c l ï;�i, cô ta së co bi�U hi�n không thoài mai ré5
�t và co lë së co ca m doan vôi sep ràng cô không dai nào
làm vi�c nhU' v�y. Không co l i do gi d� cô ta phài thanh
minh nhU' v�y, trü phi cô là ngU'ai c6 ca m giac tQi 161.

Môt câch khâc d� âp dQng thù thuât này là n6i to
suy nghi cùa minh vè môt viêc d�c biêt nào d6 (dieu
mà b�n nghi nguÔ'i d6 dang c6 dau hiêu giau giém) roi
quan sât phàn Ullg cùa hQ. Hay xem vi d\1 dtr&i dây dé
.thay çâch này duQ'c âp d\lng thé nào:

.2.0

D AV I D J. L I E B E R M A N

VI Dl) THl/C T�

MQt ph1,1 nil' nh�n thay b�n trai cé mÇt
so biéu hi�n ky cvc và nghi ngo anh
ta dang sÙ' d1,1ng thuoc kich thich - cé thé là theo chi dinh
cùa bck si. Cô ta cé thé néi to suy nghi cùa mlnh theo
kiéu : "Cé ng u'oi dùng thuoc mà cU' dinh ninh mlnh không
bi ngu'oi ngoài phat hi�n, nhu' thé th�t mat h ll'ng anh
nhi?" ho�c: "Em vlia dQc du'qc m Çt bài b ao néi ràng 33%
so ngu'oi lôn chung ta dëu co th li m Çt lo�i thuoc kich thich
nào d6 it nhat m9t l ân trang doi day."
MQt cach gian tiép, cô ta da khdi tru ng chù dè và quan sat
phàn U'ng cùa b c;m trai xem cé dung là a n h ta dang lén l ut
chdi thuoc không . Néu không cé chuy�n dé, châc hân anh
ta së tham gia vào câu chuy�n m Çt cach hào h ltng, côn
néu ng u'Qc l<;�i, châc chân anh ta së dai chù dë.

Thù thu�t này con c6 the duc;tc sir dvng bâng câch
yêu cau dU'o'ng S1,t dU'a ra lài khuyên.
VI Dl) THl/C T�

MQt g i am doc b «$nh vi«$n nghi ngo m9t
bac Si d u'Ôi quyèn uong ru'QU trang g i o
làm vi�c. B à t a c é thé hài : "Bac s i Smith này, tôi m uon
xin anh l oi khuyên . Dong nghi«$p cùa tôi t<;�i mÇt b�nh
Vi «$n nghi n go bac Si du'Oi quyèn uong ru'QU trang gio làm
vi�c. Anh cé l oi khuyên nào dé cô ay biét du'Qc st,t th�t mà
không làm mat long ngu'oi bac si dé không?"

Và cüng nhu' nhil'ng tru'ong hqp khac, néu là ngu'oi m ac
IÔi, châc chân vi bac si trang câu chuy�n së cé cam g i ac
không thoài m ai. Neu không uong ru'QU trang g i o làm,
hân a n h ta së vui vé tl m kiem g iài p h ap voi sep cùa m ln h .

DO C V !

BAT K Y

Al

2.1

Thù thu�t 2: GQi bac si Bombay
Néu b�n dang nghi ngÔ' c6 nguO'i biét dU'Q'c dieu gi
d6 ho�c ai d6, thù thu�t c6 tên "Bac si Bombay dâu! "1
c6 thé hüu d1,mg trong vi�c tim ra chân tU'6'ng sl,l' vi�c.
PhU'O'ng phap này dU'Q'c thl,l'c hi�n dl,l'a trên môt nguyên
tac ve tâm ly: môt nguO'i së c6 mue dô quan tâm nhU'
nhau t6'i dièu mà anh ta/cô ta không biét trU'6'c. Môt
vi dt;t dan giàn là môt ngU'Ô'i chU'a tùng biét

Fred, Peter

hay Marvin thi sl,l' chu y cùa anh ta san deu cho cà ba
ngU'O'i. NgU'Q'c l�i, trong so cac tên dU'Q'c dua ra, anh ta
biét môt thi"tl,l' nhiên sl,l' chu y se dU'Q'c hu6'ng vào d6.
Trong vi dt;t trên, neu anh ta biet Marvin và không biét
hai ngU'Ô'i côn l�i, dU'O'ng nhiên anh ta se quan tâm t6'i
chuy�n cùa Marvin.
Thù thu�t này se cung cap cho doi tU'Q'ng nhii'ng ll,l'a

chçn tU'O'ng dU'O'ng nhau. Sau d6, neu sl,l' chu y cùa anh
ta hu6'ng ve môt hu6'ng, vi�c anh ta c6 dieu che giau
liên quan t6'i chuy�n d6 là hoàn toàn c6 thé. Hay xem
vi

dt;t sau:

l

I

2.2.

Bombay là nhân v�t hài trong bQ phim truyën hinh nhiëu t�p Bewitched
cùa My. Là mi;lt bac si phù thùy, Bombay dllthàn chu thllàn g mô âau bâng câu •sac si Bombay dâu!".

D AV I D J. LIEBERMAN

V( Dl) THl/C T�

Gi am doc nhân si/ nghi ngà Jimmy co
y djnh roi công ty và mang theo bàn
danh sach khach hàng . Vi g i am doc này nghi ngà Ji mmy
co câu ket véli "ông Black", g i am doc cùa công ty doi thù .
Nghi n h u' v�y, ngu'ài giam doc nh� nhàng bào Jimmy ngoi
xuong và bât dàu du'a ra ba t�p tài li�u du'qc danh dau
"ông Green", "ông Blue" và "ông Black". Néu Jimmy da
g�p hay da ng lên ké ho�ch g�p ông Black, an h mât a n h
t a s ë t l/ n h iên düng èl t�p h o sd c 6 tên ô n g này lâu h dn
n h üng ho sd khâc. Sau d6 co thé anh ta së co gâng di
chuyén an h n hl n sang nhü'ng �P ho sd khac, nhu'ng véli
vè không tl/ n h iên và co phan m ay m6c.

Môt cach ap d1.1ng khac là n6i môt cach chung
chung ve toàn bô stt vi�c và t�p trung vào môt diém
d�c bi�t. Dàu tiên, hay dua ra toàn bô cac dù ki�n
mà cà b:;m và doi tU'Q'ng cùng biét. Den môt do:;tn
nào. d6, hiiy thay dôï m9t trong sff cac dii' ki�n. Néu
doi tuQ'ng hu&ng stt chu y t&i du ki�n da duQ'c thay
doi này, b:;tn c6 thé két lu�n anh ta c6 dinh liu t6'i n6.
Vi d1.1, môt tham

ttr

tu dang tham van kè tinh

nghi cùa môt V\1 trôm. TÙ' cac dù ki�n cùa bàn bao
cao, anh ta n6i v6'i doi tU'Q'ng ve stt vi�c da xày ra thé
nào môt cach chinh xac, nhung không quên thay doi
môt chi �iét quan trQng trong d6. Néu d6 dung là tê n:
trôm, theo bàn nang, hân se t�p trung vào chi tiét
này. Dieu mà hân vÙ'a nghe khién hân ng:;tc nhiên và
hân Se muon châc chân là li�u dieu hân VÙ'a nghe CO
dung không. Hân se sit dt,mg diêm "mâu thuan" nhu
DO C V !

B ÂT K Y

Al

là chnng cu cho viêc vô tôi éùa minh, thé nhung hân
không biét rang chi cô kè ph�m tôi môi biét dé nh�n
ra dièu "mâu thuàn" dô. NguQ'c l�i, néu dô là nguài
vô tôi, tat cà cac dii' kiên dua ra vôi anh ta deu nhu
nhau vi anh ta không he biét den chung t ruôc khi
duQ'c nghe, do do sê không thé phân biêt dâu là dii'
kiên dung và dâu là dii' kiên sai. Hay xem môt vi d1,1
thl,tc té duôi dây dé hiéu rô hdn.
Ngu'è1i th am tù' thu�t l <;li cac
"du ki�n" cho doi tu'qng ti n h n g h i .
" K è ti n h n g h i ban nhân v i ê n thu n g â n , s a u d o bo tron
tro n g m ot chiée xe m u i kin m à u xanh la cây c6 b i ên
da ng ky thu oc bang Cal i fo rnia, (dën dây cho thêm m ot
d u ki�n không du ng), èlâm vào ml)t xe khi3c, ra khoi xe,
nhây qua hàng rào và bo c h <;ly."

vr Dl) THI/C T�

N éu doi tu'qng ti nh nghi dûng là kè trom, h an së hoi I Çii
vë du ki�n không chinh xac n6i trê n : "Dâm vào mQt xe
khâc? Xe cûa tôi không c6 cà mQt vët xu'oc! D6 không
thé là xe tôi ! " Bàng chÛ'n g vô toi cûa h an l i;li s ù d1,1ng
mQt d u ki�n da du'qc l à m sai, gian tiëp to cao han biët
toà n bQ sl,l' vi�c.

DAVID J. LIEBERMAN

Thù thu�t 3: B�n âang nghi gi?
Mau chût dë sir dl).ng thù thu�t này không phài iJ
viec lu�n toi doi tuQ'ng, mà là iJ viec thông bao. Phàn.
trng cùa nguà'i duQ'c n6i së cho biét anh ta c6 giau b:m
dïêu gi hay không. Doi tuQ'ng së dë le) suy nghi tht,rc
Sl,l' cùa minh khi duQ'c thông bao mot thông tin moi.
Vi dl)., Pauline di kham strc khoe dinh ky. Khi

nh�n duQ'c két quà xét nghiem mau, bac si thông
bao râng cô da nhièm vi rut Herpes (vi rut gây henh
ml).n rc)p). Sau khi nghi di nghi l�i ve cac b�n tinh
trong thà'i gian gan dây cùa minh, cô tin râng chi c6
Mike ho�c Howie là haï nguà'i c6 thé truyen bênh
cho cô. Së châng di den dâu néu n6i thâng voi hai
nguà'i râng ho c6 biét da truyen vi rut Herpes cho cô
không, vi châc chân cà hai së kjch liet choi bo.
V [ Dl) THl/C T�

Pauline g oi cho ca hai ngu'è1i và thông
bao ràng cô da nhiêm vi rut Herpes.
Phàn ùng cua hai ngu'è1i da giup CÔ h iéu du'QC van dè :

M i ke : " Nay, düng cé nhin anh nhu' the! Anh không
lây b�nh cho em dâu ! Anh hoàn toà n không mâc
b�nh dé!"
H owie : "Cai gi?! Cô n h iêm b�nh dé bao lâu roi? Không
phai l à cô da truyèn b�nh cho tôi day chU'! Không thé
tin du'c;lc."

DOC V! B AT K Y Al

V[ Dl) THl/C T�

Ai là ngu'oi da lây b�nh cho Pau l i ne?
Néu bï;�n nghi là Mike thi bï;�n da dung
ro i day. Ngay khi nghe néi Pauline da n h i�m m Çit din b�nh
khé chÜ'a, d � lây, anh ta da 1 3p Wc bào v� bàn thân vi
nghi ràng min h dang bi buÇic tQi da truyën b�nh cho cô.
M i ke không quan tâm tâi süc khôe cua mi nh vi bàn thâ n
da biét min h là ng u'cri c é b�n h . A n h ta c h i q u a n tâm tôi
chuy�n làm sao thuyét ph1,1c du'qc Pa uline ràng a n h ta
không phài nguyên nhân khién cô mâc b�n h .

N g u'qc l ï;� i, Howie tiép n h 3n cuQc gQi t Ù' Pa uline nhu' m Q t loi
thông bâo ràng cô da lây b�nh cho anh ta . Vi v3y, anh tüc
gi3n vi a n h ta quan tâm tâi süc khôe cua min h tru'âc tiên .

V�y là nguèti b i nghi ngèt nhàm se dè dàng noi gi�n
vi cho râng minh bi XUC ph1;1m, CÔn ng11Ô'Ï th\l'C S\1' mâc
loi se m�c dinh cho minh tr1;1ng thâi phông bi. Hay
xem môt vi dl) nua:
V[ 01,1 THl/C T�

Già sü bï;�n dang làm vi�c cha djch Vl,l
cham sée khâch hàng tï;�i mQt công ty
mây tin h . MQt khâch hàng mang tâi mQt mây in không
hoï;�t dQng dé doi mqt câ i mâi, néi rà ng anh ta vÙ'a mâi
,
mua né vài ngày tru'âc dây. Anh ta cé âay du câc héa ddn
càn thiét và quan trQng là chiée mây v àn càn du'qc géi
kin trang hQp.

Trang quâ trinh kiém tra hàng, bï;�n phât hi�n mQt bQ
ph3n càn thiét, dât tiën nhlfng l ï;�i d è dàng thâo ra, lâp
vào trang mây da bi mat - dây cüng là l i do vi sao mây
không chï;�Y nhu' bi n h thu'crng. Du'âi dây là hai câch phan
üng b ï;�n cé thé g�p sau khi thông bâo tinh trï;�ng mây cha
khâch hàng :
Phàn üng 1: "Tôi không lay né ra . Luc mua thé nào thi
bây gia né y nguyên nhu' thé."
Phàn üng 2 : "Câi gi? Anh ban cha tôi mQt câi mây in thiéu
linh ki�n quan trQng nhat à. Tôi da mat hai tiéng dong ho
dé co làm né chï;�y!"

2.6

D A VI D J . LI EBERMAN

B;,tn da thay hiÇu quà cùa n6 chua? Nguèfi khach
hàng c6 phàn U'ng t(rc giô.n vi càm thay bi xuc ph;,tm.
Y nghi minh c6 thé dang bi ket tôi không bao giè1 xày
den v&i anh ta.
Con nguèfi co phàn lrng thuôc lo;,tj th(r nhat biet
thùa rang anh ta châng bao giè1 co làm cho may ch;,ty
nhu binh thuèfng cà, vi dan giàn anh ta da lay phan
linh kiÇn d6 ra tù tru&c. Anh ta không c6 li do gi dé
gi�n dù, mà chi dan giàn rai vào tr;,tng thai phàng bi,
bào vÇ bàn thân vi tu'6'ng rang minh dang bj nghi ngÔ'
là co tinh lay câp linh kiÇn d6.

Thù thu�t 4: Làng tnlnh ho�c biéu lé)
Khi SÙ' dl).ng thù thu�t này, mau chot là b;,tn gân
sl,l' nghi ngè1 vào môt dieu mà b;,tn biet châc chân là
dung, nhung hoàn toàn không liên quan t&i nguèfi bi
nghi ngè1. Neu nguèfi do co tinh che giau hay bac b6
sl,l' th�t mà b;,tn da biet châc chân, b;,tn da c6 câu trà
lèfi cho minh.
Con neu nguèfi d6 biet Sl,l' th�t nhung l;,ti
không nhin ra moi liên hÇ tdi Sl,l' viÇc, thi Sl,l' nghi
ngÔ' cùa b;,tn là không c6 ca s6'. Hay xem vi dl). du&i dây:
Hen ry nghi ngè1 bc;�n g ai ng hi�n ntqu.
Anh bh�t Elaine hay an k�o cao su sau
khi d ùng bÜ'a, m <}t théi quen không liên quan lâm den
ngh i�n ru'qu (và th�m chf con là m<}t théi quen tot) . Anh

vr Dl) THI/C T�

DQ C V !

B .(T K Y

Al

co thé noi nhlf sau : "Anh CO ÔQC âlfgc m{)t tài li�u noi râng
nglfoi nghi�n ru'Q'u thlfong co xu hlfông nha i k«;!o cao su
sau khi a n ."
Trong t rlfo ng hQ'p Elaine ôung là nglfoi nghi�n rlfQ'u, a n h
t a s ë n h � n thay cô không th oai mai v à c o lë së chQn cach
không a n ki;!O cao SU sau bÜ'a a n nÜ'a .

Th t!c ra c ô không c o l i do g i ôé phai t ü b 6 théi quen
th lfong ngày cùa min h néu không phai théi quen ôo làm
cô bat IQ'i . N go à i ra, cô cüng không c6 l i .do gi ôé nghi ngo
tinh x a c thl/C trong câu néi CÙa bÇIO trai .
C ô c 6 thé nghï: "Oai, ô6 chinh xac l à nhung g i mi nh l à m ."
Tuy n h iên, néu không p h ài cô là kè nghi�n rlfcju, cô c6 thé
noi vôi H enry râ ng minh co thoi quen a n uong nhlf v�y,
nên tài l i�u ô6 c6 thé không hoàn toàn ôun g . Di n h iên,
cô c6 thé së b6 théi quen này ôé tra n h vi�c khién b ë;�n
trai h iéu n hà m cô uô'ng ntcju , dù th t!c té cô không h e
uô'ng n h i eu . Thông thlfong trong tru'ong hqp này, c ô g a i
s ë không p h ù nh�n théi q u en tot cùa min h và p h a n bac
lë;�i "tài li�u" cùa bë;�n tra i ôé chùng minh tài li�u ô6 hoan
toàn không ôung.

Thù thu�t 5: f>é phèng së gây ra
hành d()ng d�i d()t
Khi sl,l" nghi ngà tang cao, thù thu�t này là phtto'ng
phâp tot nhat dé biét ueu môt ngtrài co dang che giau
dièu gi hay không, dù do co thé là môt "dièn viên"
g:;to côi den may di chang nua. Phtrang phâp này dttQ'c
thl,l"c hiên nhtt sau: b:;tn thông bâo cho cà doi ttrQ'ng·
tinh nghi và nguài công sl,l" (da dttQ'c gài tÙ' truâc)
râng